Bên kia những bờ khô cằn của Biển Chết
Nơi một dân tộc cổ xưa đã định cư là những người Jebusite (người bộ tộc Canaan sinh sống ở Jerusalem cổ).
Hàng ngàn năm trước, trên một vùng đá nền rộng lớn nhô lên,
nơi người Jerusalem cổ đã thờ thần Shalem,
vị thần của mặt trời mọc.
Chỉ có thành đó được mệnh danh là nơi ở của thần Shalem.
Yerushalem.
Qua thời gian, thành này trở thành cánh cổng dẫn tới Thiên Chúa của ba tôn giáo lớn.
Và là phần quan trọng nhất được tìm thấy trong lịch sử.
mà nhiều người tin là trung tâm của thế giới.
Ngày ngay, bức tường cổ nằm ngay trung tâm thành Jerusalem
Là một mảnh ghép của các nền văn hóa và tôn giáo
nơi những người Do Thái, Kitô giáo và Hồi giáo sống bên cạnh nhau.
Trong những khu riêng biệt.
Tại mỗi khu Jerusalem của riêng họ
Người ta đều có một cái cổng riêng biệt.
Còn cái cổng của tôi là Mamascus.
Khi bạn bước qua cổng Damascus
có nghĩa bạn là người Hồi giáo, giống tôi
Đây chính là Jerusalem của tôi.
Trong thế giới Arập, chúng tôi gọi là cổng al-Quds, Nghĩa là Thành Thánh
tuy đó cũng là nơi buôn bán mua đồ tạp phẩm
Cũng là khu vui chơi và trường học.
Còn Jerusalem với tôi thì còn hơn cả một thành phố.
Nó rất đẹp, là tinh thần và cũng là tôn giáo của tôi.
Nhưng quan trọng nhất, nó là gia đình của tôi.
Hầu hêt mọi người không nghĩ tôi là tín đồ Hồi giáo.
Chỉ khi tôi bước vào hội đường và đeo khăn chùm đầu, họ mới thấy ngạc nhiên.
Nhưng Jerusalem mới đầy những bất ngờ.
Hai tuần một lần, người Do Thái tổ chức một lễ kỉ niệm lớn ở khu vực của họ
Với con trai, lễ đó gọi là Bar mitzvah.
Còn con gái thì là Bat mitzvah.
Nó đánh dấu bước trưởng thành của một người.
Người Do Thái ở Jerusalem đến từ hàng trăm quốc gia khác nhau.
Gia đình tôi chẳng hạn, Mẹ tôi là người Pháp.
Còn ông và ngoại là người Tuynidi. Bố tôi lại là người Ba Lan.
Dù chúng tôi đến từ đâu thì đều mang vết tích ở đây.
Thi thoảng tôi cảm thấy rất thích đi bộ trên những phiến đá của tổ tiên.
Bởi vì trải qua các thời đại Kinh Thánh, chúng tôi vẫn giữ một lời hứa.
Chúng tôi vẫn thực hiện cuộc di cư, nghĩa là đến một nơi cao quý hơn
Và với tôi cũng như người Do Thái, không gì sánh bằng Jerusalem.
Còn với tôi, cơ hội tốt nhất để tôi đến Jerusalem chính là Lễ Phục Sinh.
Mọi lễ Giáng Sinh bắt đầu từ ngày Lễ Chúa Nhật
Đó là nơi mọi người đi bộ lên núi Olives
Là ngày kỷ niệm lần đầu chúa Jesus bước vào thành Jerusalem.
mỗi năm, tôi và anh George đều tham gia vào đoàn rước này.
Và kết thức bằng cuộc gặp gỡ đồng hương khắp nơi trên thế giới.
Lễ Phục Sinh, với hầu hết mọi người, là có đầy những quả trứng, thỏ nuôi và đồ trang trí-
Ở đây, chúng tôi duy trì lễ Phục Sinh từ 2000 năm về trước
chúng tôi vẫn tái hiện những gì đã xảy ra với Chúa Jesus
Vẫn giống y như cuộc khổ nạn của Người, mỗi lễ Phục Sinh.
Trong khu vực Kito giáo, chúng tôi gồm Chính thống Ethiopian, Chính thống Hy Lạp,
Chính thống Catholics, Coptics, Syrian và cộng đồng khác
Kỉ niệm lễ Phục Sinh theo cách của mình.
tiếp theo là khu vực người Kito giáo Ta cùng đến với Giáo hội Chính thống Armenia
Và họ kỉ niệm ngày lễ này theo dân tộc mình.
Thành phố cổ này tuy rất nhỏ nhưng cả bốn khu vực của nó ít có sự giao thiệp.
dù cho chúng tôi sống chung một vùng, nhưng chúng tôi hầu như không gì về biết nhau.
Dù chỉ lớn gần một dặm vuông,
thành cổ của Jerusalen vẫn tồn tại những di tích linh thiêng nhất trên thế giới.
Đối với cả Do thái giáo, Kito giáo và Hồi giáo.
Vì vậy, làm sao mà nửa dân số địa cầu lại mến chuộng nơi bé nhỏ này như vậy!
Jerusalem nằm ở ngay ngã tư của Châu Phi, Á và Âu.
Và dường như tôn giáo được coi như là cái nôi của các nền văn minh.
Các đế chế của sắc dân Sêmít đã ngự trị ở đây từ 5000 năm trước.
khi các thế lực thống trị thay nhau nổi lên và bao vây
Jerusalem trở thành trận địa không ngừng nghỉ.
Mỗi nền văn minh đi qua đều để lại những vết tích của nó.
Người Rôma đã xây dựng các thành phố hải cảng khổng lồ trên bờ Địa Trung Hải.
Còn trên các ngôi một tiên tri thời Cựu Ước, người Hồi giáo xây lăng mộ của họ.
Trên một khu vực đất đai rộng lớn cao hơn hẳn Biển Chết,
Vua Heerrode I đã xây thành Masada
một pháo đài trên một ngọn núi mà người Do Thái nổi dậy
Chống lại quân đội Rôma
Hoang mạc Juda là nơi các kito hữu tiên khởi xây dựng các tu viện biệt lập.
Một số vẫn còn hoạt động cho đến ngày nay.
Trải qua hơn 40 lần bị xâm chiếm
Jerusalem bao gồm rất nhiều thành phố.
Mỗi thành này lại xây trên đống đổ nát của thành kia.
Và hầu hết chúng bị chôn vùi ngay dưới chân chúng ta.
ví dụ, bạn là một nhà khảo cổ
và bạn quyết tìm ra bí mật dựa trên những mẫu vật mà bạn thu thập được,
Thì bạn sẽ chỉ thấy khám phá của các nhà khảo cổ Chứ không phải là sự thật trong quá khứ.
một trong những điều làm Jerusalem trở thành nơi thú vị để khai quật
Là các tầng đất định cư liên tục, hết lớp này đè lên lớp khác.
Quay trở lại, cách đây 5000 năm, những cư dân đầu tiên -
người Canaan (tiền nhân của người Israel), và xuyên suốt từ thời của người Israel,
Tới thời người Rôma, thời Thập Tự Chinh Và qua các thời đại cho tới ngày nay.
Việc tìm hiểu đúng gốc người Jerusalem cổ thật khó như việc một giải bài toán đố khổng lồ.
Nơi mà ta còn thiếu gần hết những mảnh ghép
Đến nỗi ta không thể biết được bức ảnh gốc ra sao.
Mọi thứ mà ta đào lên được lại là một mảnh ghép của một câu đố mới.
Jerusalem có vị trí là trung tâm tôn giáo
nó đem lại những cho các nhà khảo cổ những khám phá phi thường-
và một trong những điều kì lạ đó là những cuộn Da Biển Chết.
chúng được viết từ 2000 năm trước
Và là những bản sao chép cổ nhất của Bộ Kinh Thánh Do thái.
Ẩn giấu dưới những tầng đất dưới cùng của nó, chúng ta tìm thấy những dấu tích còn sót lại
Của những người đã sống ở vùng đất này.
Vậy điều gì đã khiến người ta kéo đến nơi định cư đầu tiên ở Jerusalem?
Đó phải là một thành trì biệt lập, mát mẻ và trên nền đá cứng.
Đơn giản là vì: Nước.
Ở trung tâm của thành phố cổ của Jerusalem
Có một suối nước ngầm chảy quanh năm
vì vậy, các cư dân đầu tiên đã cắt một đường hầm xuyên qua tầng đá nền để tới nguồn nước đó.
Cùng với nguồn nước, còn có một lý do khiến Jerusalem trở nên quan trọng.
Nó nằm ở vị trí trên đỉnh đồi nhìn ra thành phố
Có một vỉa đá nền lớn nơi mà người Jerusalem cổ đã tin
Nơi thờ Thiên Chúa của Mặt trời mọc.
Theo truyền thống Do thái cổ, đó chính là tảng đá nền mà Thiên Chúa đã tạo dựng nên thế giới.
Và là nơi diễn ra các một số biến cố quan trọng nhất của Kinh Thánh.
Khi Abraham chuẩn bị sát tế con trai đầu lòng, trong cuộc thử thách đức tin.
Khi vua David mang Hòm Bia Giao Ước.
Và khi vua Solomon xây cất Đền thờ đầu tiên- Nhà của Thiên Chúa.
sau đó Đền thờ đó đã bị người Babilon phá hủy,
và những người còn sống sót đó đã truyền lại qua Kinh Thánh
Rằng Jerusalem là nơi tôn nghiêm nhất nối địa cầu với Thiên Chúa.
ông nội của tôi đã đến đây từ khi 12 tuổi, vào năm 1936.
Chỉ vì ông cụ thân sinh ông quá chán ngán với những gì diễn ra ở Châu Âu.
dù tất cả người thân của gia đình ông đều ở lại Ba Lan.
Và cuối cùng tất cả họ đã bỏ mạng trong thời Holocaust-
ông tôi đã nghiên cứu mọi ngóc ngách của thành cổ này
Và ông đã viết 7 cuốn sách về Jerusalem.
bây giờ ngoài tuổi 90, ông vẫn đam mê tìm hiểu
Những gì mới lạ của chốn này.
Đó thật là tình yêu mãnh liệt, tôi nghĩ vậy.
Chỉ sau người vợ của ông, nhưng…
Tôi nghĩ chắc là phần tình yêu của ông
Dành cho Jerusalen đã chuyển qua cho gia đình, cho tôi.
Một ngôi mộ trên đồi Ôliu được đặt theo tên tiên tri Zacaria (thế kỉ 6 TCN).
Đó là nơi sinh ra gốc tổ của dòng họ nhà tôi.
Dù Zacaria đã thấy việc phá hủy thành Jerusalem từ hơn 2000 năm trước,
nhưng ông ấy vẫn hy vọng mọi người Do Thái sẽ quay trở lại nơi này
trong giây phút kết thúc những tuần lễ thánh, như Lễ Yom Kippur(Lễ xá tội) và Lễ Vượt Qua;
chúng tôi hay hát: “Hẹn năm tới tại Jerusalem-”
Hàng trăm năm qua, giấc mơ của người Do Thái vẫn là
trở về Jerusalem,
Và tôi có dịp để thực hiện được giấc mơ đó.
Tôi thực sự cảm nhận được sự thiêng liêng của nó.
Sự thôi thúc mạnh mẽ của chốn này.
Tôi theo truyền thống này vào mỗi dịp sinh nhật,
là viết lời cầu nguyện trên bức tường
Mà chúng tôi tin lời cầu nguyện qua bức tường đó Được đưa lên tới Thiên Chúa.
Nó đã cùng người Do thái trải qua các thế hệ- Bức Tường Phía Tây, một trong 4 bức tường thành
bảo vệ nền móng thành trì vĩ đại
mà vua Herode đã tái thiết cách đây hơn 2000 năm.
Qui mô của nó sánh ngang với các Kim tự tháp của Ai Cập.
Khi vua Herode xây dựng Đền Thờ,
Ông đã dựng quanh nền thành những bức tường khổng lồ.
mà bây giờ chúng ta đi vòng qua góc phía tây nam của Bức tường thành.
Khi đi qua đó, tôi chắc bạn sẽ thấy những phiến đá khổng lồ trên tường thành.
thử phân tích xem, làm thế nào để đặt những phiến đá to ấy vào đó
Mà không cần đến máy móc hiện đại thời nay.?
theo sử sách ghi chép và những khám phá khảo cổ mới nhất,
ta có thể tưởng tượng được Đền thời thứ hai này trông ra sao
với chiều cao khủng khiếp của nó.
Mãi từ ngày quân đội Roma phá hủy Đền thời cho đến ngày nay,
người Do thái hay ra than khóc ở bức tường này, có khi họ đứng đông nghị ở đó,
Bức Tường Phía Tây.
Hàng trăm năm trước,
dòng họ nhà tôi đến với Đất Thánh từ Hy Lạp và Italia
Và họ đã định cư tại đây.
Gia đình của mẹ tôi sống ở Belem.
Là thành phố Chúa Jesu đã sinh ra.
Vào Lễ Phục Sinh, chúng tôi tụ họp tại nhà thờ Giáng Sinh.
còn tôi thì thường hát ở ca đoàn này
hàng thế kỉ qua, người hành hương kitô giáo vẫn theo dấu chân của Chúa Jesu
từ nơi Người hạ sinh ở Belem
Cho đến khi Người chết tại Jerusalem.
Họ đi xuôi theo dòng sông Giodan,
nơi có rất nhiều tín hữu được rửa tội,
Cho đến chỗ cửa sông, lúc nó chảy ra Biển hồ Galilee.
Theo bản văn Tin Mừng- Gospels,
Chúa Jesu bắt đầu sứ vụ ở làng Capernaum.
Và bắt đầu giảng dạy tại hội đường Do thái.
Trên bờ biển hồ này,
người Kitô hữu đã tin vào những bài giảng bất hủ đó,
Và việc Chúa kêu gọi các môn đệ đầu tiên trong số những dân người chài lưới.
và đây là vườn Gethsemane ở Jerusalem,
nơi diễn ra sự kiện Chúa Jesu bị bắt như trong sách Tân Ước
Trước khi Người bị kết án tử hình.
Vào ngày thứ Sáu Tuần Thánh
hàng ngàn người hành hương đi dọc đường Via Dorosa, Đường Đau khổ,
Con đường mà Chúa Jesu đã vác cây thập giá.
Buổi rước kết thúc bên trong thánh đường Sepuchre- Mộ Chúa.
Đây là ngôi thánh đường đặc biệt với tôi.
Đôi lúc tôi thấy nhiều người ước mơ cả đời là đến được đây
Nên tôi thấy mình thật là may mắn khi sống ở Jerusalem.
tôi có thể đến nhà thờ bất kì lúc nào
để chạm vào tảng đá trên đồi Golgotha
Nơi mà Chúa Jesu của chúng tôi đã chết trên thập giá.
Và đi thăm viếng mộ, nơi Chúa Jesu được mai táng
Và ba ngày sau Người trỗi dậy từ cõi chết
Và để hiểu tại sao nhiều người lại tin Chúa Jesu bị đóng đinh và táng xác ở đây,
Chúng ta cùng đi xuống lòng đất
Sâu bên dưới nền nhà thờ
Các nhà khảo cổ khám phá ra một tuyệt tác cổ xưa:
một con tàu do một người hành hương vẽ với dòng chữ Latin bên dưới:
“ lạy Chúa, nay chúng con xin đến.”
người ta xác định chúng có từ hơn 1700 trước,
điều đó cho thấy các Kito hữu đã từng thờ phượng ở đây
Trước cả khi ngôi thánh đường được xây dựng.
Một phần khác của thánh đường này,
là các ngôi mộ cổ được khoét sâu trong đồi đá
gọi là đồi Golgotha
các nhà khảo cổ cho rằng đây là nghĩa trang của người Do Thái
Ở thời Chúa Jesu.
Những ngôi mộ đá Golgotha này
Sau này sẽ trở thành nhà thờ quan trọng nhất đối với người Kito giáo,
Nhà thờ Mộ Chúa.
Nhưng rốt cục, các nhà khảo cổ không thể chứng minh được đây là nơi chôn cất Chúa Jesu.
Đây vẫn chỉ là vấn đề của đức tin.
Dòng họ nhà tôi đã có cội nguồn ở Jerusalem từ rất xưa.
Chúng tôi đã ở đây hành trăm năm trước.
Chúng tôi vẫn thích kể về lịch sử của dòng họ
đặc biệt là trong suốt thánh Ramadan,
Khi tất cả nhà tụ tập ăn chay cùng nhau.
trong tháng Ramadan,
mọi con phố đều được trang trí cho xứng hợp
Bất cứ ai cũng có thể tham gia cuộc rước lớn nhất thế giới.
Với thế giới Hồi giáo, Jerusalem là thành phố của các vị tiên tri,
Abraham, David và Jesus.
đây cũng là nơi của vị tiên tri lớn nhất của Hồi Giáo, nhà tiên tri Muhammad,
một đêm nọ, ngài được đưa vào một cuộc hành trình nhiệm mầu,
từ Mecca tới Jerusalem
Nơi ngài đã thăng thiên trên cột thang ánh sáng,
từ hàng ngàn năm trước,
người Hồi giáo đều liên hệ cuộc thăng thiên của tiên tri Muhammad
với phiến đá làm nên ngôi thánh đường Dome of the Rock .
Và với nhà thờ ở cuối phía nam.
Khi bạn đến nhà thờ này,
Hãy quên đi mọi ồn ào cũng như đám đông xung quanh.
Mà bạn hãy mở lòng mình tới một nơi thanh cao
Đầy những tiếng chim và cây xanh.
Như thể đang trong một thế giới khác
Ra khỏi những tòa nhà của Jerusalem,
Nơi đẹp nhất với tôi chính là ngôi thánh đường Dome.
thánh đường này được xây trên một phiến đá
mà chúng tôi gọi là al-Sakhrah,
Nơi chúng tôi tin vào Đấng Muhammad, cũng là nơi yên nghỉ của nhà tiên tri,
nơi đưa lên tới trời, và nơi dẫn tất cả các tiên tri trong lời cầu nguyện
Được xây từ 1300 năm trước,
Dome of the Rock là một trong những nhà thờ hồi giáo cổ xưa nhất trên thế giới.
Nhưng tại sao nó lại ở phía trên Bức Tường Phía Tây?
Điều gì khiến nơi này thành cánh cổng dẫn người Hồi giáo tới Thiên Chúa?
bức bản đồ cổ nhất về thành Jerusalem
chỉ cho ta biết người Hồi đã chinh phạt nơi này vào thế kỉ thứ 7
Họ đã tìm thấy thành phố của người Hồi giáo
là của Giáo hội Chính thống Phương Đông.
và khi người Hồi giáo được mời vào trong nhà thờ để cầu nguyện
thay vì vậy, họ lại chiếm mất chóp của phiến đá thờ
Để kiếm lấy nơi thờ phượng của mình.
Nên họ bị bỏ mặc, bị coi như đồ bỏ.
chỉ khi họ tiết lộ ý đồ tìm kiếm của mình
Là phiến đá nền
Báu vật trong những câu chuyện thánh về Jerusalem.
ngày nay, thánh đường Dome of the Rock là nơi giữ phiến đá cổ này
nơi mà người Jerusalem cổ thờ phượng, nơi dựng Đền thờ,
Và là nơi tiên tri Muhammad lên trời.
Thứ Bảy trước ngày Phục Sinh,
Giáo Hội Chính thống kỉ niệm biến cố Phục sinh của Chúa Jesus
theo nghi thức Hỏa Thánh
Một trong những nghi thức cổ xưa nhất của Kito giáo.
Vào những ngày của Tuần Cực Thánh,
Người Do thái tụ tập bên Bức Tường Phía Tây Để cầu xin chúc lành với tư cách tư tế
giống với lời chúc lành của các tư tế cử hành trong Đền Thờ
3000 năm trước.
Những ngày Hnal trong tháng Ramadan,
Người Hồi giáo tin rằng cánh cổng nối với trời sẽ mở ra đưa những lời cầu xin của họ.
Khi tôi đến thành Thành Cổ,
Tôi thấy người Kito giáo và Hồi giáo,
Tôi rất tò mò sao họ lại đến Jerusalem.
và tôi cho rằng cũng thắc mắc về cộng đồng của tôi
Về niềm tin của tôi.
mỗi tôn giáo đều có những quan điểm của mình
Chúng tôi tuy khác nhau,
Nhưng tôi thấy cùng có điểm chung
Chúng tôi cùng sống trong một khu vực và cùng yêu mến nó.
Chúng tôi yêu mến thành Jerusalem.
tôi biết rằng tôi hy vọng một ngày nào đó chúng ta cùng mạnh dạn
Gặp gỡ những người tôn giáo bạn
Tuy chưa phải lúc này.
Mà là một ngày nào đó.
Cả ba Do thái giáo, Kito giáo và Hồi Giáo
dầu vẫn còn có những xung khắc.
Nhưng cùng chia sẻ một di sản, một tình yêu dành cho nơi nuôi dưỡng đức tin của mình.
Không nơi đâu cho bằng Jerusalem.
Thành phố trên ngọn đồi nối kết niềm hy vọng cho thế giới.
Thanks for watching, subviet edited by quanphamkt!
taiphimkhoahoc.blogspot.com